|
|
Elazığ kent
merkezinin geçmişi
yeni olmakla
birlikte yerleşim
olarak bölgenin
tarihi oldukça
eskidir. Bu nedenle
Elazığ’ın tarihinin,
devamı durumunda
olduğu Harput’un
tarihi ile birlikte
ele alınması
gerekir.
Harput ve yöresi,
Anadolu’nun en eski
Türk boyları
yerleşme
birimlerinden
biridir. Nitekim,
Fırat Irmağı’nın
çizdiği büyük yay
içinde, sulak ve
verimli bir ova
üzerinde bulunması,
doğal kaya
sığınakları, kara ve
su hayvanlarının
bolluğu nedeniyle
yöre, Paleolotik
(Yontma Taş Devri
M.Ö. 10.000)
dönemden beri,
yerleşme alanıdır.
Elazığ ve yöresinin
yazılı tarihinin
Hitit
tabletlerindeki
bilgilerle
aydınlatıldığı
görülmektedir. M.Ö.
2000’lerde yörenin
İşuva adıyla
anıldığı
belirlenmiştir.
M.Ö. 12. – 7.
yüzyıllar arasında
yöreye merkezi Van (Tuşpa)
olan Urartular hakim
olmuştur. Urartu
dönemi ile ilgili
olarak, Harput
Kalesi başta olmak
üzere, Altınova
Norşuntepe’de ortaya
çıkarılan Urartu
yerleşmesi, Palu
Kalesi, Karakoçan
(Bağın) ve İzoli (Kuşsarayı)’ndaki
çivi yazılı
kitabeler yöredeki
Urartu hakimiyetini
açıkça ortaya
koymuştur.
Daha sonra bölgede
Medler, Persler,
Romalılar,
Bizanslılar ve
Arapların değişik
dönemlerde egemen
oldukları
görülmektedir.
Büyük Selçuklu
hakimiyetinin
Anadolu’ya kayması
ile Harput’un Türk
Yurdu olmasında en
önemli savaşın
Malazgirt Meydan
Muharebesi olduğuna
şüphe yoktur.
1085 yılında Çubuk
Bey tarafından işgal
edilen Harput’ta
Çubukoğulları
Beyliği kurulmuştur.
Çubukoğulları
Beyliği’nin ömrü
uzun sürmemiş, 1110
yılında Artuklu
Belek Behram Harput
ve yöresini ele
geçirerek
Artukoğulları
dönemini
başlatmıştır. Belek
Gazi, Haçlı
seferlerine karşı
büyük mücadeleler
vermiştir.
Artuklu hanedanına,
1234 yılında I.
Alaaddin Keykubad
tarafından son
verilmiş, Harput bu
tarihten itibaren
Selçuklu Devleti’nin
hakimiyeti altına
girmiştir.
Kösedağ Savaşı’ndan
sonra Harput,
1243’te İlhanlılar
tarafından
zaptedilmiş, 1363’te
Dulkadiroğulları'nın,
1465’te
Akkoyunlular'ın ve
nihayet Çaldıran
Savaşı’ndan sonra
1516 yılında
Osmanlılar'ın eline
geçmiştir.
Coğrafi konumu
itibariyle tarihin
hemen her döneminde
önemli bir yerleşim
merkezi olan Harput,
1834’te doğu
eyaletlerini ıslah
etmek üzere
görevlendirilen
Reşid Mehmed Paşa,
ovada yer alan
Agavat Mezrası’nı
merkez haline
getirince, Elazığ
Vilayeti’nin merkezi
buraya taşınmıştır.
Yeni kurulan şehir
önceleri eyalet ve
bilahare vilayet
merkezi olmuş, bir
ara Diyarbakır
Vilayeti’ne bağlı
bir sancak haline
gelmiştir. 1875’te
müstakil
mutasarrıflık,
1879’da tekrar
vilayet olmuştur.
Osmanlı
İmparatorluğu’nun
son yıllarında
Malatya ve Dersim
sancakları da buraya
bağlanmış, 1921’de
bu iki sancak
Elazığ’dan
ayrılmıştır. Şehre
Gakgoşlar Diyari da
denir.
www.elazig.gov.tr
|
|
|